تحلیل بین‌زبانی ترجیح فعل‌اسم در چینی و انگلیسی: پیامدهایی برای نگارش چینی به عنوان زبان دوم

فهرست مطالب

1. مقدمه

اسم‌ها و فعل‌ها، طبقات واژگانی بنیادینی هستند که در تمام زبان‌های بشری مشترکند. پژوهش‌هایی در حوزه فراگیری زبان، مانند دیدگاه مزیت جهانی اسم از جنتنر (۱۹۸۲)، نشان می‌دهند که از نظر مفهومی، اسم‌ها آسان‌تر و زودتر فراگرفته می‌شوند. با این حال، مطالعات بین‌زبانی تفاوت‌های قابل توجهی در ترجیح‌های کاربردی آشکار می‌کنند. انگلیسی ترجیح قوی برای اسم، به ویژه در نگارش رسمی و دانشگاهی، نشان می‌دهد، در حالی که چینی ترجیح متمایزی برای فعل را به نمایش می‌گذارد. این مطالعه به صورت تجربی و با استفاده از پیکره‌های روزنامه‌ای مدرن به بررسی این تقابل پرداخته و پیامدهای آن را برای فارسی‌زبانانِ یادگیرنده زبان چینی کاوش می‌کند.

2. ترجیح اسم/فعل و استعاره هستی‌شناختی

نظریه‌پردازی شده است که این واگرایی در کاربرد اسم/فعل، ریشه در اتکای متفاوت به استعاره‌های هستی‌شناختی (لاکوف و جانسون، ۱۹۸۰) دارد. استعاره هستی‌شناختی شامل مفهوم‌پردازی ایده‌های انتزاعی، احساسات یا فرآیندها به عنوان موجودیت‌های عینی است. انگلیسی اغلب فرآیندها را اسمی می‌کند (مثلاً "ترس من"، "تصمیم او") و آن‌ها را به عنوان اشیایی قابل دستکاری تلقی می‌کند. در مقابل، چینی تمایل دارد شکل فعلی را حفظ کند تا حالت‌ها و فرآیندها را مستقیماً توصیف کند (مثلاً "من می‌ترسم"، "او تصمیم گرفت"). لینک (۲۰۱۳) از طریق گزیده‌های ادبی شواهد مقدماتی ارائه داد، اما نمونه او محدود بود. این مطالعه بر این بنیان نظری بنا شده تا تحلیلی نظام‌مند و کمّی ارائه دهد.

3. مطالعه تطبیقی مبتنی بر پیکره

3.1 منبع مواد پژوهشی

برای اطمینان از نمایندگی کاربرد زبان مدرن، دو پیکره ساخته شد:

• پیکره چینی: مقالاتی از روزنامه خلق چین (《人民日报》)، یک روزنامه رسمی پیشرو در چین.
• پیکره انگلیسی: مقالاتی از روزنامه نیویورک تایمز، یک روزنامه اصلی آمریکایی.

مقالاتی از دوره زمانی یکسان و با پوشش موضوعات مشابه (مانند سیاست، اقتصاد، فرهنگ) انتخاب شدند تا تغییرات حوزه‌ای کنترل شود.

3.2 روش پژوهش و پردازش داده‌ها

متون با استفاده از ابزارهای پردازش زبان طبیعی برای برچسب‌زنی اجزای کلام پردازش شدند:

• چینی: از مدل چینی استانفورد CoreNLP یا برچسب‌زن اجزای کلام Jieba استفاده شد.
• انگلیسی: از مدل انگلیسی استانفورد CoreNLP استفاده شد.

اسم‌ها (شامل اسم‌های عام و خاص) و فعل‌ها (شامل فعل‌های اصلی و فعل‌های کمکی در بافت‌های مرتبط) به طور خودکار شناسایی و شمارش شدند. معیار کلیدی محاسبه شده، نسبت اسم به فعل (NVR) بود:

$NVR = \frac{Count(Nouns)}{Count(Verbs)}$

آزمون‌های آماری (مانند آزمون t) برای تعیین معناداری تفاوت‌ها بین پیکره‌ها انجام شد.

3.3 نتایج و تحلیل

تحلیل، تقابل فرضیه‌ای را تأیید کرد:

4. تأثیر بر فارسی‌زبانانِ یادگیرنده چینی

این مطالعه به تحلیل بیشتر نمونه‌های نگارشی فارسی‌زبانانِ یادگیرنده چینی در سطح متوسط تا پیشرفته پرداخت. نتایج نشان داد که نگارش‌های چینی این یادگیرندگان میانگین NVR تقریبی معادل ۱.۸ : ۱ داشت. این نسبت به طور معناداری بالاتر از نویسندگان بومی چینی (نزدیک به ۱.۱:۱) است و به سمت الگوی انگلیسی متمایل است. این نشان‌دهنده انتقال منفی از زبان اول آن‌ها (انگلیسی) است که منجر به استفاده کمتر از فعل‌ها و اتکای بیش از حد به ساختارهای اسمی‌شده در نگارش چینی به عنوان زبان دوم آن‌ها می‌شود.

5. بحث و پیامدهای آموزشی

یافته‌ها پیامدهای مستقیمی برای آموزش زبان چینی به عنوان زبان خارجی دارد:

• افزایش آگاهی: مدرسان باید مفهوم ترجیح فعل در چینی را به صراحت آموزش داده و آن را در تقابل با ترجیح اسم در انگلیسی قرار دهند.
• تقویت ورودی: ارائه مواد اصیل فراوان به یادگیرندگان که کاربرد طبیعی فعل در چینی را برجسته کند.
• تمرین متمرکز: طراحی تمرین‌هایی که مستلزم تبدیل عبارات اسمی‌شده ناشیانه (ترجمه‌واره) به ساختارهای فعلی طبیعی‌تر است.
• تصحیح خطا: پرداختن نظام‌مند به نگارش "اسم‌محور" در بازخورد به یادگیرنده.

6. بینش‌های کلیدی

• اعتبارسنجی تجربی: ارائه شواهد محکم و مبتنی بر پیکره برای دوگانگی نظری ترجیح فعل-اسم بین چینی و انگلیسی.
• انتقال زبان اول: نشان دادن واضح چگونگی تداوم الگوهای دستوری ریشه‌دار زبان اول (ترجیح اسم) در تولید زبان دوم و تأثیر آن بر طبیعی بودن سبکی.
• فراتر از نحو: برجسته کردن این که تفاوت زبانی صرفاً نحوی نیست، بلکه در سبک‌های شناختی ریشه دارد (کاربرد استعاره هستی‌شناختی).
• شکاف آموزشی: شناسایی حوزه‌ای خاص و قابل اندازه‌گیری (فراوانی کاربرد فعل) که اغلب در آموزش سنتی متمرکز بر دستور نادیده گرفته می‌شود.

7. تحلیل اصیل و تفسیر کارشناسی

بینش هسته‌ای: این مقاله صرفاً درباره شمارش کلمات نیست؛ بلکه یک تحلیل جرم‌شناختی از سبک شناختی فسیل‌شده در دستور است. داستان واقعی این است که چگونه جهان‌بینی "اسم‌محور" انگلیسی، به عنوان میراثی از ترجیح آن برای استعاره هستی‌شناختی، یک لهجه سبکی پایدار در یادگیرندگان چینی ایجاد می‌کند—لهجه‌ای که اکنون معیارهایی مانند NVR می‌توانند آن را با دقتی جراحی‌گونه کمّی کنند. این مطالعه با موفقیت دنیاهای اغلب جداافتاده زبان‌شناسی شناختی نظری (لاکوف و جانسون) و پژوهش کاربردی فراگیری زبان دوم مبتنی بر پیکره را به هم پیوند می‌زند.

جریان منطقی: استدلال به شکلی خطی و ظریف است: نظریه (استعاره هستی‌شناختی) -> مشاهده پیشین (تحلیل ادبی لینک) -> فرضیه (رسانه‌های مدرن همان شکاف را نشان خواهند داد) -> آزمون تجربی (تحلیل پیکره‌ای نیویورک تایمز در مقابل خلق چین) -> تأیید -> بسط (آیا انتقال زبان اول بر خروجی زبان دوم تأثیر می‌گذارد؟) -> دومین آزمون تجربی (تحلیل پیکره یادگیرنده) -> تأیید -> پیامدهای عملی. این یک نمونه کتابی از طراحی پژوهشی محکم و تدریجی است.

قوت‌ها و کاستی‌ها: قوت اصلی آن، دقت روش‌شناختی و عملیاتی‌سازی واضح (NVR) است. استفاده از گونه‌های روزنامه‌ای قابل مقایسه، سبک نوشتاری را کنترل می‌کند که یک نقص رایج در مطالعات بین‌زبانی است. با این حال، تحلیل دارای نقاط کوری است. اول، "اسم" و "فعل" را به عنوان مقوله‌هایی یکپارچه در نظر می‌گیرد. همان‌طور که پژوهش‌های پروژه وابستگی‌های جهانی نشان می‌دهد، تمایزهای ریزدانه (مانند اسم‌های مشتق از فعل، فعل‌های سبک) اهمیت دارند. آیا چینی از ساختارهای فعل سبک بیشتری استفاده می‌کند (مانند 进行讨论) که از نظر فنی حاوی یک اسم هستند اما عملکرد فعلی دارند؟ این می‌تواند شمارش اسم‌ها را افزایش دهد. دوم، مطالعه یادگیرنده احتمالاً توانایی را به جای شایستگی زیربنایی ثبت می‌کند. آیا یادگیرندگان بیش از حد اسمی می‌کنند چون نمی‌توانند زنجیره‌های فعلی پیچیده را مدیریت کنند، یا صرفاً انتقال خالص زبان اول است؟ یک مطالعه پروتکل بلند فکر کردن می‌تواند این را از هم جدا کند.

بینش‌های قابل اجرا: برای مربیان: این مطالعه ابزار تشخیصی (NVR) و برنامه درمانی (آگاهی تقابلی) را فراهم می‌کند. برای فناوران: این یک معدن طلا برای هوش مصنوعی است. مدل‌های زبانی بزرگ مانند GPT-4 هنوز در تولید متن سبکاً بومی در یک زبان دوم مشکل دارند. گنجاندن یک تابع زیان "ترجیح فعل" یا تنظیم دقیق بر روی پیکره‌های متعادل از نظر NVR می‌تواند به طور قابل توجهی طبیعی بودن متن چینی ترجمه‌شده ماشینی یا تولیدشده توسط هوش مصنوعی را بهبود بخشد و فراتر از صرف صحت دستوری حرکت کند. برای پژوهشگران: گام بعدی، تحلیل پویا است. ابزارهایی مانند LIWC یا فرهنگ‌های سفارشی مشابه می‌توانند چگونگی تکامل NVR یک یادگیرنده را در طول زمان با آموزش هدفمند ردیابی کنند و معیاری روشن برای اثربخشی آموزشی ارائه دهند.

8. جزئیات فنی و فرمول‌بندی ریاضی

معیار هسته‌ای، نسبت اسم به فعل (NVR)، یک آمار توصیفی ساده اما قدرتمند است:

$\text{NVR}_{corpus} = \frac{\sum_{i=1}^{n} N_i}{\sum_{i=1}^{n} V_i}$

که در آن $N_i$ تعداد اسم در نمونه متنی $i$، و $V_i$ تعداد فعل در نمونه متنی $i$، در میان $n$ نمونه در پیکره است.

برای آزمون تفاوت‌های معنادار بین دو پیکره (مثلاً چینی بومی در مقابل چینی یادگیرنده)، معمولاً از آزمون t نمونه‌های مستقل استفاده می‌شود:

$t = \frac{\bar{X}_1 - \bar{X}_2}{s_p \sqrt{\frac{1}{n_1} + \frac{1}{n_2}}}$

که در آن $\bar{X}_1$ و $\bar{X}_2$ میانگین NVRهای دو گروه، $n_1$ و $n_2$ اندازه‌های نمونه، و $s_p$ انحراف استاندارد تجمیع‌شده است.

9. نتایج آزمایشی و توصیف نمودار

توصیف نمودار (تصوری): یک نمودار میله‌ای گروه‌بندی‌شده به وضوح نتایج را تصویرسازی می‌کند. محور x دارای سه رده است: "انگلیسی بومی (NYT)"، "چینی بومی (خلق چین)"، و "یادگیرندگان چینی به عنوان زبان دوم". محور y نشان‌دهنده میانگین نسبت اسم به فعل (NVR) است.

• میله "انگلیسی بومی" بلندترین است و به حدود ~۲.۴ می‌رسد.
• میله "چینی بومی" کوتاه‌ترین است، در حدود ~۱.۱.
• میله "یادگیرندگان چینی به عنوان زبان دوم" در میانه، در حدود ~۱.۸ قرار دارد که به صورت بصری اثر انتقال—نزدیک‌تر به انگلیسی تا چینی بومی—را نشان می‌دهد.

میله‌های خطا (نمایانگر انحراف استاندارد) روی هر میله، تغییرپذیری درون هر گروه را نشان می‌دهد. ستاره‌های بالای میله‌ها تفاوت‌های آماری معنادار (p < 0.01) بین هر سه گروه را نشان می‌دهند.

10. چارچوب تحلیلی: نمونه موردی

مورد: تحلیل جمله یک یادگیرنده

خروجی یادگیرنده (ترجمه‌واره): "我对失败的可能性有考虑。" (تحت‌اللفظی: "من برای امکان شکست ملاحظه دارم.")
تحلیل NVR: اسم‌ها: 我 (من-ضمیر، اغلب شمارش می‌شود)، 可能性 (امکان)، 考虑 (ملاحظه-اسم). فعل‌ها: 有 (داشتن). NVR تقریبی = ۳/۱ = ۳.۰ (بسیار بالا، شبیه انگلیسی).

بازسازی شبه‌بومی (ترجیح فعل): "我考虑过可能会失败。" ("من ملاحظه کردم که ممکن است شکست بخورم.")
تحلیل NVR: اسم‌ها: 我, 可能 (امکان؟). فعل‌ها: 考虑过 (ملاحظه کردم)، 会 (ممکن است)، 失败 (شکست خوردن). NVR تقریبی = ۲/۳ ≈ ۰.۶۷ (پایین، فعل‌محور).

این مورد خرد نشان می‌دهد که چارچوب تحلیلی چگونه محل دقیق تداخل زبان اول—اسمی کردن "考虑" (ملاحظه) و استفاده از یک ساختار ملکی—را شناسایی کرده و تصحیح آن را به سمت یک ساختار فعلی طبیعی‌تر هدایت می‌کند.

11. کاربردهای آینده و جهت‌های پژوهشی

• هوش مصنوعی و پردازش زبان طبیعی: ادغام NVR و معیارهای سبکی مشابه در معیارهای ارزیابی برای ترجمه ماشینی و تولید متن. توسعه مدل‌های انتقال سبک که به طور خاص آموزش دیده‌اند تا "اسمی بودن" متن خروجی را برای تطابق با هنجارهای زبان هدف تنظیم کنند.
• پلتفرم‌های یادگیری انطباقی: ایجاد دستیارهای نگارشی که بازخورد بلادرنگ بر معیارهای سبکی مانند NVR ارائه می‌دهند و به یادگیرندگان کمک می‌کنند تا خروجی خود را به تدریج به سمت هنجارهای زبان هدف جابجا کنند.
• عصب‌زبان‌شناسی: استفاده از fMRI یا EEG برای بررسی این که آیا پردازش جملات چینی با NVR بالا (اسم‌محور) مناطق مغزی متفاوتی را در یادگیرندگان زبان دوم در مقایسه با گویشوران بومی فعال می‌کند و پیوند دادن الگوهای رفتاری به پردازش عصبی.
• مطالعات بین‌زبانی گسترده‌تر: اعمال این چارچوب به جفت زبان‌های دیگر (مانند آلمانی در مقابل اسپانیایی، ژاپنی در مقابل کره‌ای) برای ترسیم یک گونه‌شناسی زبان‌های "اسم‌گرا" در مقابل "فعل‌گرا" و اصلاح نظریه استعاره هستی‌شناختی.
• مطالعات طولی: ردیابی یادگیرندگان در طول سال‌ها برای دیدن این که آیا NVR به طور طبیعی از طریق غوطه‌وری با هنجارهای بومی همگرا می‌شود یا برای تغییر پایدار، آموزش صریح ضروری است.

12. منابع

1. Biber, D., Conrad, S., & Reppen, R. (1998). Corpus linguistics: Investigating language structure and use. Cambridge University Press.
2. Gentner, D. (1982). Why nouns are learned before verbs: Linguistic relativity versus natural partitioning. In S. A. Kuczaj II (Ed.), Language development: Vol. 2. Language, thought, and culture (pp. 301–334). Erlbaum.
3. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
4. Link, P. (2013). An anatomy of Chinese: Rhythm, metaphor, politics. Harvard University Press.
5. Tardif, T. (1996). Nouns are not always learned before verbs: Evidence from Mandarin speakers' early vocabularies. Developmental Psychology, 32(3), 492–504.
6. Tardif, T., Gelman, S. A., & Xu, F. (1999). Putting the "noun bias" in context: A comparison of English and Mandarin. Child Development, 70(3), 620–635.
7. Zhu, Y., Yan, S., & Li, S. (2021). International Journal of Chinese Language Teaching, 2(2), 32-43. (مقاله تحلیل‌شده).
8. Universal Dependencies Consortium. (2023). Universal Dependencies. https://universaldependencies.org/
9. Pennebaker, J.W., Boyd, R.L., Jordan, K., & Blackburn, K. (2015). The development and psychometric properties of LIWC2015. University of Texas at Austin.